[Bạn cần đăng nhập hoặc để xem nội dung]


George Bernard Dantzig (08/11/1914- 13/05/2005) là một nhà toán học người Mỹ, được biết đến như cha đẻ của Quy hoạch tuyến tính và người phát minh ra Phương pháp đơn hình. Ông cũng có nhiều đóng góp quan trọng trong Vận trù học, Khoa học Máy tính, Kinh tế và Thống kê.


Được sinh ra tại Portland, Oregon, Dantzig được đặt theo tên của nhà văn người Ailen, George Bernard Shaw, với sự kỳ vọng của cha mẹ là ông sẽ trở thành một nhà văn. Mong ước này đã không thành hiện thực mặc dù trong cuộc đời ông cũng đã có lần háo hức để viết một cuốn tiểu thuyết.


Trước khi vào trung học, Dantzig đã rất đam mê với Hình học, đặc biệt là Hình học xạ ảnh, do ảnh hưởng từ cha của ông, Tobias Dantzig, một nhà toán học và ngôn ngữ học người Mỹ - sinh ở Latvian (từng là học trò của Henri Poincaré). Dantzig nhận bằng cử nhân về Toán và Vật lý từ Đại học Maryland năm 1936 và bằng thạc sỹ về Toán tại Đại học Michigan năm 1937. Sau đó ông chuyển đến Washington và làm việc tại Cục Thống kê Lao động hai năm.


Năm 1939, ông bắt đầu làm nghiên cứu sinh về Thống kê tại ĐH California ở Berkeley, Mỹ, dưới sự hướng dẫn của nhà toán học Jerzy Neyman. Một câu chuyệnthú vị đã xảy ra và trở thành huyền thoại trong giới toán học. Một hôm ông đến muộn để dự một bài giảng về Thống kê của Neyman, thấy hai bài toán ghi trên bảng ông ngỡ là các bài tập về nhà. Ông chép chúng, mang về nhà và đã cố gắng giải được chúng sau vài ngày. Ông đã nghĩ rằng: “Các bài toán này dường như khó hơn một chút so với bình thường”. Vào một sáng Chủ nhật sáu tuần sau đó, Neyman đã hào hứng thông báo với ông là các vấn đề mà ông đã giải được chính là hai trong số các bài toán nổi tiếng nhất mà chưa có lời giải trong Thống kê, và ông ta đã chuẩn bị giúp Dantzig xuất bản một trong hai chứng minh đó. Chứng minh của bài toán còn lại được xuất bản sau đó cùng với Abraham Wald vào năm 1951. Cả hai bài toán sau đó đã trở thành hai phần độc lập của luận án tiến sỹ của ông.


Chiến tranh Thế giới thứ hai bùng nổ, từ năm 1941 đến 1946 Dantzig tạm dừng chương trình nghiên cứu sinh để đứng đầu của chi nhánh Phân tích chiến đấu tại Văn phòng Điều khiển Thống kê của Không quân Hoa Kỳ. Chính tại đây ông đã phát hiện ra mô hình toán học cho Quy hoạch tuyến tính.


Năm 1946, ông quay lại Berkeley để hoàn thành nốt chương trình nghiên cứu sinh và nhận bằng tiến sỹ năm đó. Mặc dù Berkeley mời ông ở lại làm việc nhưng ông đã trở về Washington, nơi ông trở thành một cố vấn về toán tại Bộ Quốc phòng Mỹ với nhiệm vụ cơ giới hóa quá trình lập kế hoạch. Tại đó ông đã phát minh ra Thuật toán đơn hình.


Năm 1952, Dantzig tham gia vào Bộ môn Toán của công ty RAND. Ở đó, ông tiếp tục tăng cường sức mạnh tính toán của Quy hoạch tuyến tính và mở rộng các ứng dụng của nó.


Năm 1960, muốn tìm kiếm những người kế nhiệm, ông rời RAND để quay về ĐH California ở Berkeley làm giáo sư của Khoa Kỹ thuật công nghiệp. Ở đó ông thành lập và làm giám đốc Trung tâm Vận trù học. Năm 1963, ông xuất bản cuốn sách “Linear Programming and Extensions” (Quy hoạch tuyến tính và các mở rộng), sau này trở thành “kinh thánh” của Quy hoạch tuyến tính.


Năm 1966, ông chuyển đến Đại học Stanford làm giáo sư về Vận trù học và Khoa học máy tính. Năm 1973, ông thành lập Phòng thí nghiệm Tối ưu hóa hệ thống (SOL). Ông cũng lãnh đạo nhóm Phương pháp luận tại Viện quốc tế về Phân tích hệ thống ứng dụng (IIASA) tại Laxenburg, Áo. Sau đó, ông nhận được ghế giáo sư C.A. Criley về Khoa học vận tải và làm việc ở Stanford cho đến năm 1995 khi nghỉ hưu.


Dantzig là thành viên của Viện hàn lâm Khoa học, Viện hàn lâm Kỹ thuật và Viện hàn lâm Nghệ thuật và Khoa học Mỹ. Ông cũng nhận được nhiều giải thưởng và danh hiệu, trong đó có giải thưởng Lý thuyết John von Neumann (1974), Huy chương Khoa học Quốc gia của Mỹ (1975), tiến sĩ danh dự của trường ĐH Maryland (1976). Năm 1979, cộng đồng Quy hoạch toán học và Hội Toán học ứng dụng và công nghiệp (SIAM) đã vinh danh ông bằng cách lập ra giải thưởng George B. Dantzig.


Dantzig qua đời vào ngày 13/5/2005 tại nhà riêng ở Stanford, California, do biến chứng của bệnh tiểu đường và bệnh tim mạch. Ông thọ 91 tuổi.